پالس اکسیمتر یک دستگاه کوچک و قابل حمل است که بدون نیاز به خونگیری، درصد اشباع اکسیژن خون (SpO2) و ضربان قلب را نشان میدهد. این دستگاه در دوران اوج کرونا به یکی از پرتقاضاترین تجهیزات پزشکی خانگی تبدیل شد، اما هنوز بسیاری از افراد نمیدانند که استفاده از پالس اکسیمتر اگر نادرست باشد، اعداد کاملاً اشتباهی نشان خواهد داد.
یک پالس اکسیمتر دقیق میتواند جان شما را نجات دهد. جالب است بدانید که اگر پالس اکسیمتر درست استفاده نشود، میتواند باعث اطمینان کاذب یا وحشت بیدلیل شود.
در این مقاله، قدم به قدم یاد میگیرید چطور از پالس اکسیمتر در خانه استفاده کنید و با ۱۰ اشتباه رایج آشنا میشوید که عدد اکسیژن خون شما را تا ۱۰ درصد بالا یا پایین نشان میدهند. پس تا انتهای مطلب همراه وب سایت نیکو فام سلامت، فروشگاه تخصصی تجهیزات پزشکی باشید.
آموزش گام به گام استفاده از پالس اکسیمتر انگشتی
از آن جایی که اصلی ترین عملکرد پالس اکسیمتر اندازه گیری میزان اکسیژن خون است، باید با رعایت برخی مراحل قبل از استفاده از آن به افزایش دقت آن کمک کنید.
مرحله اول: کارهایی که قبل از اندازه گیری اکسیژن خون نباید انجام داد!
از جمله کارهایی که سبب می شود تا پالس اکسیمتر بهترین عملکرد را ارائه دهد، عبارتست از:
- حداقل ۳۰ دقیقه قبل از اندازهگیری سیگار نکشید. نیکوتین باعث تنگ شدن عروق محیطی میشود و جریان خون انگشت را کاهش میدهد.
- لاک تیره (قرمز، مشکی، آبی) و کاشت ناخن ضخیم، عبور نور از انگشت را مختل میکند.
- گرم کردن دست ها. اگر انگشتان شما سرد است، جریان خون محیطی کم میشود و دستگاه عدد پایینتر از واقعیت نشان میدهد. دستتان را به مدت ۲ دقیقه زیر آب ولرم بگیرید یا به هم بمالید.
- در محیط پرنور (مثلاً زیر نور مستقیم آفتاب یا نور شدید مهتابی) اندازهگیری نکنید. نور محیط میتواند در سنسور نوری دستگاه اختلال ایجاد کند.
مرحله ۲: آماده کردن انگشت مناسب برای استفاده از پالس اکسیمتر
جالب است بدانید که برای استفاده بهینه از پالس اکسیمتر باید انگشت مناسب را انتخاب نمود. انگشت اشاره یا حلقه دست غیرمسلط (اگر راست دست هستید، دست چپ) بهترین گزینه برای اندازه گیری است. انگشت وسط هم قابل قبول است اما انگشت شست و انگشت کوچک معمولاً دقت کمتری دارند.
- انگشت شما باید بدون زخم، خالکوبی یا جای سوختگی باشد. هرگونه تغییر رنگ یا ضخامت پوست روی همان انگشت، دقت را کاهش میدهد.
- اگر از کرم مرطوبکننده یا لوسیون دست استفاده کردهاید، آن را از روی انگشت پاک کنید.
مرحله ۳: نحوه قرار دادن دستگاه روی انگشت
از دیگر مواردی که در زمینه افزایش دقت عملکرد پالس اکسیمتر تاثیر دارد، نحوه قرار گیری این دستگاه برروی انگشت است.
- دستگاه را باز کنید (مثل یک گیره لباس بزرگ).
- انگشت خود را طوری داخل دستگاه قرار دهید که ناخن رو به بالای دستگاه (سمت نمایشگر) باشد. اکثر دستگاهها دارای یک تصویر کوچک هستند که جهت صحیح را نشان میدهد.
- انگشت را تا انتها داخل دستگاه فشار دهید تا نوک انگشت به ته دستگاه برسد.
- دستگاه را رها کنید تا گیره روی انگشت بسته شود. فشار باید ملایم باشد، نه خیلی سفت و نه خیلی شل. اگر انگشت شما قرمز یا مچاله میشود، فشار زیاد است.
مرحله ۴: صبر کردن برای عدد پایدار
- دست خود را به مدت ۵ تا ۱۰ ثانیه کاملاً بی حرکت روی میز یا پاهای خود قرار دهید. اگر دستتان تکان بخورد، دستگاه ممکن است خطا نشان بدهد.
- منتظر بمانید تا عدد روی نمایشگر ثابت شود. در چند ثانیه اول، دستگاه در حال جستجوی سیگنال است. معمولاً بعد از ۱۰ تا ۲۰ ثانیه، شکل موج پالس (یک منحنی قلبی شکل کوچک) روی نمایشگر ظاهر میشود. این یعنی سیگنال خوب است.
- عدد نهایی را یادداشت کنید. معمولاً دو عدد نشان داده میشود: SpO2 (درصد اکسیژن خون) و PR (ضربان قلب در دقیقه).
مرحله ۵: خواندن و تفسیر نتایج
استفاده از پالس اکسیمتر در کنار این که باید اصولی انجام شود، باید به خوبی هم خوانده شود. مهم ترین نکات هنگام خواندن پالس اکسیمتر عبارتست از:
- SpO2 بالای ۹۵ درصد: طبیعی و عالی. شما اکسیژن خون کافی دارید.
- SpO2 بین ۹۰ تا ۹۴ درصد: مرز هشدار. اگر بیماری ریوی یا قلبی ندارید، این عدد پایین است. اگر علائمی مثل تنگی نفس دارید، با پزشک تماس بگیرید.
- SpO2 زیر ۹۰ درصد: کمبود اکسیژن شدید. نیاز به مراجعه فوری به اورژانس یا بیمارستان دارید.
- ضربان قلب طبیعی در حالت استراحت: بین ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه برای بزرگسالان. بالاتر از ۱۰۰ یعنی تپش قلب، پایینتر از ۶۰ (اگر ورزشکار حرفهای نیستید) یعنی ضربان پایین.
۱۰ اشتباه رایج در زمان استفاده از پالس اکسیمتر
در زمان استفاده از پالس اکسیمتر اشتباهات متداولی ممکن است رخ دهد، که سبب می شود نتیجه نادرست به نمایش دربیاید. شناخت این اشتباهات رایج کمک می کند تا با حل آن ها، دقت دستگاه را افزایش دهید.
- اشتباه ۱: داشتن ناخن لاک زده یا کاشت ناخن
- اشتباه ۲: سرد بودن دست
- اشتباه ۳: حرکت دادن دست یا لرزش
- اشتباه ۴: فشار بیش از حد دستگاه روی انگشت
- اشتباه ۵: اندازهگیری در محیط با نور شدید
- اشتباه ۶: خالکوبی یا جوهر روی انگشت
- اشتباه ۷: مسمومیت با مونوکسید کربن (راهنمایی مهم)
- اشتباه ۸: اندازهگیری سریع و قطع کردن
- اشتباه ۹: استفاده همزمان از کاف فشارسنج روی همان دست
- اشتباه ۱۰: استفاده از دستگاه نامرغوب و کالیبره نشده
جمعبندی
پالس اکسیمتر یک دستگاه ساده اما حیاتی است. اگر درست استفاده شود، میتواند کاهش اکسیژن خون را قبل از اینکه احساس تنگی نفس کنید، به شما هشدار دهد. اگر اشتباه استفاده شود، اعداد نادرست شما را یا بیجهت میترساند یا به اشتباه مطمئن میکند.
۱۰ اشتباه رایج این مقاله را به خاطر بسپارید، لاک ناخن را پاک کنید، دستتان را گرم نگه دارید، دستتان را تکان ندهید و به دستگاه فرصت دهید تا عدد پایدار را نشان دهد.
اگر پالس اکسیمتر مطمئنی ندارید یا دستگاه فعلی شما کیفیت پایینی دارد، فروشگاه نیکو فام سلامت بهترین گزینهها را با قیمت مناسب و گارانتی معتبر در اختیار شما قرار میدهد.
